Toscane geldt als een van de meest beschreven regio's van Italië. Wijngaarden, cipressen, stenen agriturismi en perfect geënsceneerde landschappen bepalen het beeld. Maar er bestaat ook een Toscane voorbij deze vertrouwde motieven, stiller, ruwer, oorspronkelijker. Precies daarheen leidt het boek "Verborgene Toskana – Die Geheimnisse der Lunigiana" van Dietmar W. Brandt. De auteur verbindt daarin persoonlijke ervaringen, een architectonische blik en regionale alledaagse cultuur tot een veellagig portret van een streek die zelfs bij veel Italië-liefhebbers nauwelijks bekend is.
Auteur maakte als kind zijn eerste kennismaking met Italië
Brandt, geboren in 1961 in Kassel, was nog een kind toen hij voor het eerst naar Italië reisde. Die vroege ontmoeting groeide uit tot een levenslange liefde. "Op mijn zesde heb ik mijn hart verloren aan Italië, maar niet aan het ansichtkaarten-Toscane", zegt hij. In plaats van toeristische glansbeelden trokken hem van meet af aan de minder opgemerkte plekken: "Ik word gefascineerd door de verborgen hoekjes, de vergeten dorpjes en de ruige schoonheid van de Lunigiana."
Na een studie interieurarchitectuur in Rosenheim brachten talrijke studiereizen hem door heel Italië. Later werkte hij jarenlang als vertegenwoordiger van Italiaanse design-keukenfabrikanten in Duitsland. Vormgeving, materialiteit en ruimtewerking werden zo niet alleen een interesse, maar ook een beroepspraktijk. Sinds 2022 woont Brandt permanent in de Lunigiana. Het boek is dan ook geen reisproject op afstand, maar het resultaat van een perspectiefwisseling: van bezoeker naar bewoner.
Van doorreizen naar aankomen
De band met de regio ontstond niet via één vakantie, maar door jarenlang passeren. In de jaren negentig was de Lunigiana voor Brandt vooral een doorgangsroute op weg naar Ligurien. "Ik reed er altijd doorheen, op weg naar vrienden in La Spezia en naar de keukenfabrikanten die ik destijds regelmatig bezocht." Juist dat voortdurende passeren zonder te stoppen werd achteraf het keerpunt.
"Ik besefte dat ik elke keer door een streek reed die er niet uitzag als een decor, maar als echt leven, en dat ik er nooit echt voet aan de grond had gezet." Uit de doorgangsplaats werd een bewust doel. "Dat was het moment waarop ik wist: ik wil de Lunigiana niet alleen passeren, ik wil haar begrijpen en hier leven."
Tegenhanger van het Toscane-cliché
Wat onderscheidt de regio voor hem zo sterk van het gangbare Toscane-beeld? Brandt beschrijft een duidelijk contrast tussen enscenering en alledaagsheid. "Toscane staat voor velen voor het gepolijste beeld: cipressen, wijn, perfecte agriturismi, alles gecureerd, vaak als uit een catalogus. De Lunigiana is precies het tegenovergestelde."
Het landschap is groener, bergachtiger, minder gepolijst. "Meer landschap dan ansichtkaart, meer dagelijks leven dan podium." Tegelijkertijd ligt de zee binnen bereik: veel plaatsen liggen op ongeveer een halfuur rijden van de Ligurische kust. Maar het beslissende zit elders: "Niets lijkt er op een decor dat voor bezoekers is neergezet. Het is een plek die in de eerste plaats voor zichzelf bestaat, en pas daarna voor gasten." Juist die onafhankelijkheid maakt de indruk blijvend. "Ze hoeft niemand te behagen, en juist daarom blijft ze bij."
Een boek dat ontstond uit een inhoudelijke lacune
Het idee voor het boek ontstond niet achter een bureau, maar in gesprekken ter plekke. Een bevriende makelaar wees Brandt erop dat er over de regio nauwelijks actuele, verhalende literatuur bestaat. Bestaande werken zijn doorgaans sterk historisch gekleurd, vaak droog geschreven en visueel weinig aantrekkelijk.
"Vooral ontbrak er iets in ervaringsstijl, actuele verhalen met sterke, dragende schetsen." Dat leidde niet tot een vaag plan, maar tot een concreet besluit: "De lacune was zo evident dat het opeens geen abstracte gedachte meer was. Het was eerder: dan doe ik het maar zoals ik het zelf graag zou willen lezen."
Reisverhaal in plaats van reisgids
"Verborgene Toskana, Die Geheimnisse der Lunigiana" is bewust geen klassieke gids. Auteur Dietmar W. Brandt kiest voor persoonlijke dramaturgie in plaats van lijstjeslogica. "Ik neem lezers mee op een heel persoonlijke reis", beschrijft hij zijn aanpak. Daarbij horen concrete scènes en plekken: de vroege markturen in Pontremoli, culinaire ontdekkingen zoals handgemaakte testaroli in een locanda in Bagnone, en de stenen sporen van de Malaspina-dynastie met haar talrijke kastelen en verdedigingswerken.
"Met schetsen, tekeningen en levendige scènes draait het om het oorspronkelijke, onvervalste Toscane, buiten de gebaande paden." De architectonische achtergrond van de auteur is daarbij voelbaar. Plekken worden niet alleen beschreven, maar ook gelezen in hun structuur en uitwerking: pleinen, stegen en gebouwen als vertellende elementen.
Twee taalversies, een jaar werk
Het schrijven van het boek duurde ongeveer twaalf maanden, met een bijzonderheid: er ontstonden tegelijkertijd een Duitse en een Engelse editie. "Dat is niet één tekst schrijven en dan vertalen, maar twee teksten die in toon, ritme en nauwkeurigheid moeten functioneren." Juist bij een sterk belevingsgerichte stijl wordt al snel duidelijk of een tekst draagt of alleen maar informeert. Brandt werd daarbij ondersteund door een redacteur en een Engelstalige native speaker.
Wat het boek bij de lezer teweeg moet brengen
De ambitie is niet om een snelle geheimtip te geven, maar om een andere kijk te bieden. "Ik wil dat lezers deze streek een echte kans geven. Niet als geheimtip die je even afvinkt, maar als regio met diepgang." Zijn hart gaat vooral uit naar de regionale keuken, die duidelijk verschilt van het gangbare beeld van Toscane: eenvoudig, eerlijk en eigenzinnig.
Zijn doel omschrijft hij helder: "Als iemand na het lezen niet meer zomaar doorrijdt, maar bewust blijft, eet, kijkt en de tijd neemt, dan heeft het boek precies bereikt wat het moest bereiken."
Klik hier!
