In april van dit jaar was ik in Verona. In de stad waar balkons eruitzien alsof er elk moment iemand 'O Romeo' zal roepen, waar oude steegjes naar koffie en steen geuren. En daar, midden in die romantiek, stuitte ik op een heel andere plek, Castelvecchio. Dit heeft weinig met liefde te maken. Het gaat om kracht, om bescherming, om een tijdperk dat tot op de dag van vandaag de wacht houdt. Ik ben er niet naar binnen gegaan. Maar alleen al ernaast staan voelt aan alsof je iets oeroups, dieps en zwijgzaams aanraakt.
De burcht ontstond halverwege de 14de eeuw
Castelvecchio ontstond halverwege de 14de eeuw. De bouw begon in 1354, op initiatief van Cangrande II della Scala – de toenmalige heerser van Verona uit het geslacht della Scala (ook wel Scaligeri genoemd). Hij was geen volksheld. Integendeel: men zei dat hij wantrouwend en hard was en het volk weinig vertrouwde. En precies met die gedachte liet hij de burcht bouwen: er moest een vluchtweg zijn voor het geval dat. Daarom leidde vanuit de burcht een versterkte brug over de rivier de Etsch, voor het geval van een opstand of een dreiging vanuit de stad. Stel je voor: aan de ene kant torens, aan de andere kant de ontsnappingsroute.
Na het einde van de Scaligeri-heerschappij wisselde de burcht meermalen van eigenaar. De Venetianen hadden er het gezag over, daarna de Fransen, vervolgens de Oostenrijkers. In verschillende perioden deed Castelvecchio dienst als residentie, kazerne, vesting en in rustigere tijden zelfs als arsenaal. Een van de tragischste episodes was de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de bezetting van Verona door Duitse troepen werden kunstwerken uit het Castelvecchio-museum naar Duitsland gebracht: schilderijen, sculpturen, oude schatten. Gelukkig kon men na de oorlog het grootste deel terughalen.
Een levend architectonisch tijdsdocument
In de 20ste eeuw was de burcht dringend aan restauratie toe: tijd en oorlog hadden hun sporen nagelaten. Toen trad Carlo Scarpa op de voorgrond, een gerenommeerd Italiaans architect. Zijn aanpak was bijzonder: hij 'repareerde' de burcht niet zomaar, maar vervlocht moderne elementen met groot respect in het middeleeuwse geheel. Zijn toevoegingen zijn als een dialoog met het verleden. Trappen, leuningen, zelfs het licht: alles is zo zorgvuldig ontworpen dat het lijkt alsof het er altijd al is geweest. Dankzij Scarpa werd Castelvecchio niet alleen een museum, maar een levend architectonisch tijdsdocument.
Ik was niet van binnen. En dat is misschien wel het interessantste: ook zonder het museum te hebben betreden, heb ik dat gevoel meegenomen. Kracht, rust, een lichte onrust, alsof de burcht haar taak nog steeds vervult. Ze staat er, zwijgt, observeert de stad en herinnert zich alles wat ze heeft gezien.
Een burcht in het centrum van Verona
Wie in het centrum van Verona is, vindt haar vlakbij. Vanuit het Amphitheater Arena di Verona loop je eenvoudig de Corso Cavour op, ongeveer tien minuten lopen. De burcht is al van verre te zien: rood, met kantelen en torens, en de brug leidt er direct naartoe over de Etsch. Zelfs als je niet naar binnen gaat, is elke minuut die je er doorbrengt de moeite waard.
Je hoeft niet altijd naar binnen om een plek te voelen. Soms volstaat het om op een aprilavond in de wind ervoor te staan en de geschiedenis zachtjes iets te laten fluisteren.
