Wat jarenlang in voorbereiding was, is nu officieel: de Italiaanse keuken is opgenomen in de representatieve lijst van het immaterieel cultureel erfgoed van de UNESCO . Het intergouvernementele UNESCO-comité, dat momenteel bijeenkomt in het Indiase New Delhi, stemde unaniem in met de inschrijving van de kandidatuur "Cucina italiana fra sostenibilità e diversità bio-culturale". Italië is daarmee het eerste land waarvan de volledige nationale keuken deze status krijgt, zo meldt onder meer RaiNews.
Het besluit werd in de zaal begroet met applaus. De Italiaanse delegatie wordt geleid door minister van Buitenlandse Zaken Antonio Tajani, die sprak van een "moment van trots en identiteit". Premier Giorgia Meloni noemde de stap in een videoboodschap aan het comité een "historisch succes dat het Italiaanse volk eert en onze manier van leven viert".
Eerste keuken in haar geheel onderscheiden
De UNESCO erkent uitdrukkelijk niet alleen afzonderlijke recepten of producten, maar de Italiaanse keuken als een levend systeem van kennis, rituelen en sociale praktijken. Daarmee onderscheidt deze inschrijving zich van eerdere Gastronomie-erkenningen die meestal betrekking hadden op een specifieke techniek of traditie, zoals de kunst van de neapolitanische Pizzabäckers.
De nu erkende "Cucina italiana" omvat het volledige spectrum: van boerenkennis over teelt en verwerking, via ambachtelijke productiemethoden in zuivelfabrieken, bakkerijen en Pastifici tot alledaagse familiesituaties rondom de eettafel. Bepalend is dat deze keuken duurzaamheid, regionale verscheidenheid en bioculturele diversiteit belichaamt.
Met de opname van de Italiaanse keuken stijgt het aantal Italiaanse vermeldingen op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed naar 20. Al eerder stonden onder meer het Mediterraan dieet, de "vite ad alberello" van Pantelleria, de neapolitaanse pizzakunst en de Trüffelsuche op de UNESCO-lijst.
Een lange strijd voor een nationaal erfgoed
De kandidatuur werd in 2023 officieel ingediend, met als voornaamste drijvende kracht het Collegio Culinario, in samenwerking met Casa Artusi, de Accademia Italiana della Cucina en het gerenommeerde tijdschrift La Cucina Italiana.
Het voorbereidende werk begon echter al eerder: in 2020 lanceerde La Cucina Italiana een campagne om de Italiaanse keuken als cultureel erfgoed te positioneren. In een reeks speciale edities haalde het tijdschrift topkoks als Massimo Bottura, Carlo Cracco, Davide Oldani, Niko Romito en Antonino Cannavacciuolo aan boord als gastprotagonisten. Het doel was om de keuken zichtbaar te maken, niet als een star repertoire van recepten, maar als een cultureel mozaïek van regionale tradities, alledaagse rituelen en gedeelde herinneringen.
Al op 10 november had een UNESCO-deskundigenorgaan een positief technisch advies uitgebracht en aanbevolen de Italiaanse keuken op de lijst op te nemen. Dit vooronderzoek werd nu door het intergouvernementele comité bevestigd.
Symbolische overwinning voor identiteit en dagelijks leven
In Italiaanse media wordt het besluit gevierd als een overwinning voor het dagelijks leven. Benadrukt wordt dat de keuken uitdrukkelijk wordt erkend als "praktijk van het dagelijks leven", niet als een exclusief gastronomisch fenomeen. Ze geldt als voorbeeld van een cultuurdie mensen over generaties heen verbindt, lokale biodiversiteit beschermt en voedselverspilling tegengaat.
De driesterrenchef Niko Romito benadrukte in een interview met "La Repubblica", dat de onderscheiding weliswaar reden tot vreugde is, maar tegelijk een verplichting inhoudt: de Italiaanse keuken moet nu worden gerespecteerd, beschermd en verder ontwikkeld. Hij herinnert eraan dat het minder gaat om afzonderlijke beroemde gerechten dan om een netwerk van kennis, herinneringen en relaties dat van generatie op generatie wordt doorgegeven.
Ook de conservatieve "Il Giornale" had al vóór het besluit benadrukt dat een erkenning niet als eindpunt, maar als startpunt moet worden gezien: Italië moet de gelegenheid aangrijpen om voedingseducatie, culinaire vorming en de bescherming van lokale tradities systematisch te versterken.
Politieke boodschap en economische impuls
Voor de regering in Rome is het UNESCO-besluit ook een politiek visitekaartje. Premier Meloni sprak van een "primat die ons trots maakt" en een signaal aan de wereld dat Italië zijn rol als hoeder van een uniek culinair erfgoed serieus neemt. Minister van Buitenlandse Zaken Tajani benadrukte dat de keuken identiteit, geschiedenis en cultuur vertegenwoordigt. Tegelijkertijd wees hij op de economische dimensie: de Italiaanse keuken is een buitengewone groeimotor, en de export van agrarische producten en levensmiddelen breekt al jaren records.
Voorafgaand aan de beslissing hadden studies al aangetoond dat een UNESCO-erkenning het toerisme en de vraag naar authentieke producten aanzienlijk kan stimuleren. Italië rekent nu op een extra impuls voor de gastronomie, regionale producenten en culinaire routes. Van de truffelzoektocht in Piemonte tot de pastatradities in Emilia-Romagna en de viskeukens aan de Middellandse Zee.
Verantwoordelijkheid voor de toekomst van de keuken
De opname verplicht Italië dit erfgoed te beschermen en door te geven. Volgens veel experts vereist dat niet alleen de bescherming van traditionele recepten, maar ook een duidelijke strategie tegen culinaire uniformiteit, aandacht voor voedingseducatie en ondersteuning van kleine producenten en ambachtelijke bedrijven.
Eén ding is met het besluit van New Delhi in elk geval duidelijk geworden: wanneer er voortaan over cultuur wordt gesproken, over taal, muziek en gebruiken, behoort de Italiaanse keuken daar nu officieel toe. Niet alleen als genot, maar als onderdeel van een erfgoed dat miljoenen mensen dagelijks beleven, aan het fornuis, aan tafel en in het samen eten. Wij van Vivere in Italien zijn oprecht verheugd over deze meer dan welverdiende erkenning voor een prachtig land met zijn onnavolgbare keuken. Duimen omhoog!
