Hoe een stad in de buurt van Napels verbonden kan zijn met een beroemde actrice en zangeres, vraagt men zich misschien af. Werd zij niet geboren in Rome? Ja, dat klopt, maar Sophia Costanza Brigida Villani Scicolone bracht haar jeugd door in Pozzuoli. Misschien was het aan een van de plaatselijke stranden dat de droom van een slank meisje over een schitterende carrière werd geboren. En juist in Pozzuoli trad de ster van de "Gouden Eeuw van Hollywood", beter bekend als Sophia Loren, jarenlang op bij concerten.
Apostel Paulus verbleef vier dagen in Pozzuoli
Natuurlijk kan Pozzuoli niet wedijveren met het grote Napels en zijn nationale betekenis, maar ook hier vindt men schilderachtige plekken voor ontspanning, zand- en rotsstranden en talloze architectonische monumenten van het machtige Romeinse Rijk. Pozzuoli is niet alleen bekend vanwege een historisch raadsel uit de Tweede Punische Oorlog, toen de troepen van de Carthaagse generaal Hannibal de stad omsingelden. De nabijheid van Puteoli, zoals de Romeinen de Griekse kolonie Dikaiarcheia hernoemden, tot de Via Appia maakte de stad tot een belangrijke handelshaven. Veel kooplieden stuurden hun schepen vol edelstenen, specerijen en slaven naar dit deel van de Golf van Napels.
Ik bezoek Pozzuoli regelmatig. Mijn tweede thuis. (Foto: © Svitlana Glumm)
En juist in die haven liep op een dag een schip binnen met aan boord een belangrijk persoon. Zijn roem deed niet onder voor die van Hannibal. Op weg naar Rome, waar hij zou worden terechtgesteld, verbleef de apostel Paulus vier dagen in Puteoli. De stad wordt vermeld in het laatste hoofdstuk van de Handelingen der Apostelen.
Veel vulkanische activiteit rond Pozzuoli
Ten noordwesten van Pozzuoli ligt het Averno-meer. Door de vulkanische activiteit, die giftige dampen veroorzaakte, beschouwden de oude Romeinen het meer en een nabijgelegen grot als een ingang tot de onderwereld. Vergilius beschreef deze plekken in zijn Aeneis als de locatie van het dodenrijk .
Maar genoeg geschiedenis, laten we ons wenden tot ontspanning. Al vanuit het vliegtuigraam opende zich een prachtig uitzicht op Napels en omgeving, met de gele daken van de huizen aan de voet van de Vesuvius. Ook al heeft de grote vulkaan al lang geen bedreigende geluiden meer gemaakt, de herinnering aan de onvoorspelbare natuur en de daarmee verbonden tragedie blijft tegelijk fascinerend en huiveringwekkend.
De laatste uitbarsting van de Vesuvius vond plaats in 1944
Wie zijn wij mensen in deze wereld van ruige bergen, ondoordringbare wouden en eindeloze oceanen? Klein en soms hulpeloos als kinderen negeren we de waarschuwingen van de natuur, zoals de bewoners dat eens deden in het jaar 79 n.Chr.. De laatste uitbarsting van de Vesuvius vond plaats in 1944, en in 1980 veroorzaakte een aardbeving schade in Napels en de voorsteden, waaronder Pozzuoli.
Al jarenlang steken tussen verzorgde twee verdiepingen tellende huizen grijze betonnen gebouwen uit. Dit is geen gril of nalatigheid van de gemeentelijke overheid. Na de aardbeving werden veel huizen verwoest, waarna de staat besloot de gedupeerden te helpen door tijdelijke betonnen woningen te bouwen. Deze nieuwe woningen kunnen niet worden verkocht, ze worden alleen nagelaten via erfenis.
Veel thermale bronnen in de hele regio
Op weg naar Pozzuoli passeert men bergen. Vandaag de dag zijn ze groen en bloeiend, maar eeuwen geleden waren het actieve vulkanen. Daarom zijn er langs de kust van de Golf van Napels zoveel thermale bronnen. In Pozzuoli bevindt zich zelfs nog een actieve vulkaan: de Solfatara. De naam is afgeleid van het Italiaanse woord "zolfo", zwavel. Zodra men het stadsgebied betreedt, ruikt men zwavelwaterstof. Naast de kenmerkende geur zijn ook lichte trillingen voelbaar. Toch worden er in de caldera nog steeds rondleidingen aangeboden.
Helaas vond bij een van die rondleidingen in 2017 een tragisch ongeluk plaats: een kind verliet het veilige pad en werd door de aarde verzwolgen. Zijn moeder probeerde het te redden, daarna de vader, allen kwamen om het leven. Wie de Solfatara bezoekt, dient daarom alle veiligheidsregels strikt na te leven. Een bezoek is momenteel echter niet mogelijk: vanwege de enorme seismische activiteit in de afgelopen tijd is de toegang volledig gesloten.
Mediterraan klimaat en paradijselijke landschappen
Het mediterrane klimaat, paradijselijke landschappen en heerlijk eten, ideale omstandigheden voor ontspanning en gezondheid. Het ware karakter van Zuid-Italië leer je pas kennen als je in het leven van de lokale bevolking duikt. Pozzuoli als toerist bezoeken is één ding, er deel van worden iets heel anders.
Dan wandel je alleen langs de promenade, doet boodschappen in de kleine supermarkt verderop, luistert naar het gekeuvel van de winkelier met de buurtbewoners en past je aan het dagelijks ritme aan: vroeg opstaan vanwege de hitte, 's middags siesta en laat dineren. De luide gesprekken wekken verwondering, maar er is geen ruzie aan de hand: zo expressief zijn Italianen nu eenmaal. Overal zie je kleine Mariabeeldje, omringd door bloemen en kaarsen; velen slaan een kruisje als ze erlangs lopen. Elke heiligendag wordt gevierd met processies, bijgewoond door voorbijgangers: de religiositeit is hier diep geworteld.
Pozzuoli is veel rustiger dan Napels
De bitterzoete geur van koffie trekt door elke hoek van de woning. Dineren met familie of vrienden, vanzelfsprekend met Napolitaanse pizza, de beste van het hele land, is iets wat geen luxehotel kan vervangen. En wat maakt steden als Pozzuoli nog bijzonder? Het is er veel rustiger dan in Napels: hier kan men echt tot rust komen en zich laten genezen door de zee.
Het grote, halvemaanvormige vulkaaneiland Nisida ligt ten oosten van de turquoise zee van Pozzuoli. Helaas konden we het alleen van de promenade bewonderen. Hoewel een weg het met het vasteland verbindt, is het eiland gesloten voor toeristen: er bevinden zich een luchtmachtacademie, een NAVO-basis en een jeugdgevangenis.
Jeugdgevangenis op het eiland Nisida
Vroeger geloofde men dat tussen Nisida en Capri sirenen leefden. Tegenwoordig zitten er jonge delinquenten hun straf uit. In de afgelopen twintig jaar was er slechts één ontsnapping. De politie waarschuwde direct de bevolking, helikopters cirkelden boven de stad en meer agenten patrouilleerden door de straten, want de gevluchte jongere had zijn eigen ouders gedood. Gelukkig werd hij binnen een dag gevonden en teruggebracht.
Wie een eiland wil bezoeken, gaat beter naar Ischia of Capri: daar is het veiliger. Wij kozen voor het strand van Pozzuoli. Juli was snikheter; al voor negen uur 's ochtends was de hitte nauwelijks te verdragen. We stonden om zes uur op, ontbeten snel en reden naar het strand. De auto was bedekt met het zand dat de plaatselijke wind, de "Siracusano", meebrengt.
Klein geheim strandje in Bacoli bij de Villa Ferretti
Al om zeven uur stonden de ligstoelen opgesteld en zwommen de eerste badgasten in zee. Er is ook een klein, rotsachtig geheim strandje in Bacoli dat zelfs niet alle locals kennen. Het ligt bij de Villa Ferretti, ooit in bezit van een mafiaclam (Napels staat immers niet alleen bekend om goed eten, maar ook om zijn Camorra).
Toegang en parkeren zijn gratis, mits er iets besteld wordt in het café. Die dag ontbeten we er ook. Veel anderen deden hetzelfde: ze kwamen uit Noord-Italië, hadden appartementen gehuurd omdat dat voordeliger is, en brachten vakantie door aan de kust met hun gezin. Vooral het afgelopen jaar, nadat de Lombardia zwaar geteisterd was door hagelstormen.
Bezoek aan het Flavisch Amfitheater in Pozzuoli
Van Pozzuoli naar Bacoli reden we slechts twintig minuten. De Villa Ferretti, tegenwoordig een symbool van nationaal herstel, staat niet leeg: de Università Federico II heeft er een instituut voor onderwaterarcheologie gevestigd. Het gebouw zelf is niet toegankelijk, maar men kan in de schaduw van het park zitten, op de kiezels liggen en zwemmen in het heldere water, na een koffie in het café.
En als het tegen zeven uur 's avonds koeler wordt, kan men het Flavisch Amfitheater bezoeken, dat weliswaar kleiner is dan het Colosseum, of de ruïnes van de antieke marktplaats. Vergeet niet een echte Margherita te proeven, met uitzicht op het zachte zonlicht en het zachte geruis van de golven.
